Stijn Van Haecke (Theater Zeemanshuis): Behandel cultuur als een “gelijke” sector en niet als een “ondergeschikte” sector!

on

Nu het aantal besmettingen met het coronavirus opnieuw in stijgende lijn gaat, ziet het er somberder uit dan ooit voor de cultuursector in Vlaanderen. Het zijn harde tijden voor theatergezelschappen, acteurs en al wie er mee te maken heeft. Ook voor Theater Zeemanshuis, reeds meer dan 30 jaar een vaste waarde in Antwerpen, is het bang afwachten wat de toekomst zal brengen.

Wij van Explosief stelden aan theatermakers enkele vragen. Steeds dezelfde vragen, maar verschillende antwoorden.  Vandaag laten we Stijn Van Haecke, acteur, regisseur en verantwoordelijk voor de Dagelijkse Leiding bij Theater Zeemanshuis, aan het woord.

Explosief: Na wat de Nationale Veiligheidsraad heeft beslist, hoe zie je de toekomst van uw theatergezelschap?

Stijn Van Haecke

Stijn Van Haecke: Zeer moeilijk. Vooral vanwege het feit dat er weinig perspectief wordt geboden. Theatergezelschappen maken altijd ver vooraf een planning op, meestal zelfs een jaar tot anderhalf jaar of zelfs verder in de toekomst.

Financieel lukt dat voorlopig nog wel, al mag dit uiteraard niet blijven duren. We hebben nog reserve, gelukkig. Er wordt natuurlijk op dit moment natuurlijk niet veel uitgegeven. Normaal gezien was er nu al heel wat publiciteit in druk; posters, flyers, seizoensbrochures… Dat is nu allemaal even in pauze gezet. Ook wordt er (nog) niet gewerkt aan decors, net vanwege de onzekerheid over de toekomst. Het zou erg zijn om nu uitgaven te doen voor projecten die niet kunnen doorgaan.

Toen de eerste ‘lockdown’ werkelijkheid werd waren we net de week daarvoor gestart met ons vierde seizoen van “Bungeejumpen voor acteurs” in de Kleine Fakkel. Op donderdag zat iedereen vol spanning te kijken naar de persconferentie en de dag daarna was er van theater geen sprake meer. Meerdere geplande voorstellingen werden geannuleerd of verplaatst. Gelukkig had het publiek hier begrip voor.

Nu zullen er weer voorstellingen moeten verplaatst worden. Ik vrees echter dat het publiek nu niet meer onmiddellijk een nieuwe datum zal vastleggen, maar eerder zal wachten tot er echte zekerheid is dat de voorstellingen werkelijk zullen doorgaan. Er zal dus geen sprake zijn van ‘voorverkoop’.  Ook dat maakt het moeilijk om te beslissen of voorstellingen al dan niet kunnen doorgaan.

Welke voorstellen zou je willen geven aan de Nationale Veiligheidsraad ivm cultuur?

Wees consequent. Behandel cultuur als een “gelijke” sector en niet als een “ondergeschikte” sector. Er zijn in deze sector ook veel mensen die er financieel afhankelijk van zijn. Omdat we behoren tot de tertiaire sector worden we ook pas als laatste gehoord, moesten we als eerste stoppen en mochten we pas als laatste terug in actie schieten. Nu liggen we weer stil, nog voor we echt terug begonnen waren.

En, eerlijk, in het begin van deze crisis vond ik zelf ook dat we best wel even konden stoppen. Er waren belangrijkere zaken. En toen was het wél duidelijk. Die ‘lockdown’ was echt nodig en werd, naar mijn gevoel, toch goed opgevolgd. Ik voelde toen zelf ook even niet de nood aan cultuur.

Maar dan kwamen de versoepelingen en werd er perspectief geboden. Dank u wel. We konden terug plannen. En we gaan ons aan de regels houden. Die regels zijn zeer sterk en straf uitgeschreven. Misschien wel de meest strenge regels van alle sectoren.

En dan kwam er een tweede golf en werd alles in de sector terug op nul gezet. Maar je mag nog wel naar de bioscoop en als je heel traag en korrel per korrel je popcorn eet tijdens de film, mag je de hele tijd je mondmasker afzetten. Je mag wel vlak naast onbekenden uren in een vliegtuig zitten.

Dit gaat mijn (gezond) verstand te boven. Echt, als iemand me goed onderbouwd kan uitleggen waarom dit of dat daar wél toegelaten is en daar dan weer niet, met duidelijke bewijzen, dan wil ik misschien nog meegaan in dat verhaal, maar op dit moment is het echt te belachelijk voor woorden.

Hoe lang kunnen jullie nog overleven zonder theatervoorstellingen?

Financieel lukt dat voorlopig nog wel, al mag dit uiteraard niet blijven duren. We hebben nog reserve, gelukkig. Er wordt natuurlijk op dit moment natuurlijk niet veel uitgegeven. Normaal gezien was er nu al heel wat publiciteit in druk; posters, flyers, seizoensbrochures… Dat is nu allemaal even in pauze gezet. Ook wordt er (nog) niet gewerkt aan decors, net vanwege de onzekerheid over de toekomst. Het zou erg zijn om nu uitgaven te doen voor projecten die niet kunnen doorgaan.

Op mentaal vlak is dat anders. Elke theatermaker en elke acteur doet aan theater vanuit een passie. Als er dan een groot mes in dat theaterhart wordt geplaatst doet dat pijn. Sommige mensen worden daar zelfs moedeloos van. Gelukkig kan ik rekenen op een sterk team van gedreven acteurs die maar al te graag willen spelen en er van overtuigd zijn dat we dit te boven gaan komen.

Krijgen jullie financiële steun van de overheid? 

Nee, die krijgen we niet. Er kunnen dus geen kosten gedekt worden. Langs de andere kant zijn we de Stad Antwerpen en AG Vespa enorm dankbaar dat we een vrijstelling van de huurgelden hebben gekregen voor ons kantoor, onze repetitieruimte en onze stockage van decor, kostuums en accessoires.

Vrees je dat er veel theaterzalen en -gezelschappen zullen sneuvelen door deze Coronacrisis?

Uiteraard hoop ik het niet. Maar ik vrees er een beetje voor. Alles hangt er vanaf hoe het financiële plaatje er uit ziet voor elke gezelschap apart.

Maar theatermakers zijn sterk. We hebben al dikwijls moeten zoeken naar manieren om te overleven. Wij zijn niet zomaar klein te krijgen.

Verder zijn wij natuurlijk afhankelijk van de publieke opkomst. We hopen met z’n allen dat het publiek ons zal steunen en komt kijken eens we weer mogen spelen.

Wanneer zou, met de maatregelen die er nu genomen worden, de eerste voorstellingen kunnen doorgaan?

Zoals gezegd krijgen we weinig perspectief. Normaal gezien, en als alles gunstig evolueert, spelen we opnieuw voorstellingen in oktober.

Nu er geen theater is, hoe vul je je dagen?

Met plannen en herplannen! Hahaha. Ja, ik kan er nog mee lachen, hoor.

Tijdens de ‘lockdown’ en met het mooie weer zijn mijn vrouw Tine en ik veel beginnen fietsen. Omdat ook onze reis naar Kreta werd geschrapt, hebben we alle twee een nieuwe koersfiets gekocht. We proberen om regelmatig ook een daguitstap in te plannen.

Veel mensen zeiden me ook dat dit het ideale moment is om nieuwe theaterstukken te schrijven. Maar, eerlijk, het lukt me niet om me er aan te zetten, de creativiteit is door “het hele gedoe” ver zoek. Ik schrijf dikwijls in periodes waarin ik me echt goed voel en zelfs onder druk van een deadline, dat is dus nu niet het geval.

Denk je dat het leven ooit terug ‘normaal’ zal worden, zoals voor de Coronacrisis?

Laat ons alsjeblief hopen van wel. Ik vind het nu al vervelend als men spreekt over “het nieuwe normaal”.